Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 19. maddesi, Türkiye'nin savaşta olmadığı bir durumda, savaşan devletlerin savaş gemilerinin geçişini nasıl düzenlemiştir? Bu kuralın en önemli istisnası (ayrı tutulan hali) nedir?

Sözleşmenin 19. maddesine göre, Türkiye'nin savaşan olmadığı bir savaş durumunda, kural olarak 'savaşan herhangi bir Devletin savaş gemilerinin Boğazlar'dan geçmesi yasaktır'. Türkiye, bu durumda Boğazları savaşan devletlerin savaş gemilerine kapatmakla yükümlüdür. Ancak bu yasağın önemli bir istisnası vardır: Savaşan devletlere ait olup da, savaş başladığında 'bağlama limanlarından ayrılmış bulunan savaş gemileri, bu limanlara dönebilirler.' (m. 19/3). Bu istisna, Karadeniz'e kıyıdaş bir devletin Karadeniz dışındaki gemilerinin Karadeniz'e, Karadeniz'e kıyıdaş olmayan bir devletin ise Karadeniz içindeki gemilerinin üslerine geri dönmesine izin verir. Bu hüküm, gemilerin savaş nedeniyle mahsur kalmasını önlemeyi amaçlayan insani ve pratik bir hükümdür. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/turk-bogazlari-hangi-sartlarla-ve-ne-zaman-kapatilabilir)