6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 25. maddesinde düzenlenen 'taraflarca getirilme ilkesi' ne anlama gelmektedir ve bu ilkenin hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31) ile ilişkisi nasıldır?

Taraflarca getirilme ilkesi (HMK m. 25), kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkimin taraflardan birinin ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden dikkate alamayacağı ve hatırlatıcı davranışlarda bulunamayacağı anlamına gelir. Bu ilke gereği hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz. Ancak, HMK m. 31'de düzenlenen 'hâkimin davayı aydınlatma ödevi' bu ilkeyi yumuşatır. Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, belirsiz veya çelişkili gördüğü hususlar hakkında taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir ve delil gösterilmesini isteyebilir. Buradaki amaç, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı davaya dahil etmek değil, ileri sürülen vakıaları netleştirmek ve maddi gerçeğe ulaşmaktır (YHGK E. 2018/480, K. 2019/975).