Haksız tahrikin varlığı hususunda bir hata yapıldığını iddia eden sanığın (TCK m. 30/3), bu hatasının 'kaçınılmaz' olup olmadığının değerlendirilmesinde hangi kriterler kullanılır?

Sanığın hatasının 'kaçınılmaz' olup olmadığının değerlendirilmesinde, objektif ve sübjektif kriterler bir arada kullanılır. Mahkeme, 'sanığın yerindeki, ortalama zekaya ve bilgi düzeyine sahip, makul bir kişinin, aynı koşullar altında bu hataya düşüp düşmeyeceğini' değerlendirir. Bu değerlendirmede; olayın gerçekleştiği yer ve zaman (gece vakti, ıssız bir yer vb.), sanığın kişisel durumu (yaşı, eğitim seviyesi, daha önce benzer bir olay yaşayıp yaşamamış olması), olayın ani ve beklenmedik gelişimi gibi faktörler dikkate alınır. Eğer sanıktan, içinde bulunduğu koşullar itibarıyla daha fazla dikkat ve özen göstermesi beklenemeyecek durumdaysa ve buna rağmen hataya düşmüşse, hata 'kaçınılmaz' kabul edilir. Aksi halde, yani basit bir dikkatle hatadan kaçınabilecek idiyse, hata 'kaçınılabilir' sayılır ve sanık bu hükümden yararlanamaz.