HMK m. 278/4, bilirkişiye bir şey üzerinde inceleme yapma yetkisi verirken, bu yetkinin sınırları nedir? Bilirkişi, hakim olmaksızın tek başına 'keşif' yapabilir mi? Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2016/1716 E. sayılı kararını açıklayınız.

HMK m. 278/4, bilirkişinin bir nesne üzerinde inceleme yapmasını düzenlese de, bu yetki mahkemenin sevk ve idaresi altındadır. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2017/1397 K. sayılı kararında bu konu net bir şekilde açıklanmıştır. Karara göre, 'keşif' (HMK m. 288), hakimin bizzat duyu organları yardımıyla bilgi sahibi olduğu bir delil toplama yöntemidir ve bilirkişi bu süreçte hakime sadece yardımcı olur. Bilirkişilere, özellikle de yargı çevresi dışında, hakim nezareti olmadan tek başlarına 'yerinde inceleme' veya 'keşif yapma' yetkisi verilmesi, hakime ait olan bir yetkinin devri anlamına gelir ve hukuka aykırıdır. Bu durum, delillerin mahkeme huzurunda toplanması ilkesine (HMK m. 197) ve hukuki dinlenilme hakkına (HMK m. 27) aykırılık teşkil eder. Gerekli durumlarda, o yer mahkemesine istinabe yoluyla yazılarak hakim gözetiminde keşif yaptırılmalıdır.