HMK m. 25'te düzenlenen 'taraflarca getirilme ilkesi', HMK m. 31'de düzenlenen 'hâkimin davayı aydınlatma ödevi' ile nasıl bir ilişki içindedir? YHGK 2018/480 E. sayılı karardaki açıklamalara göre bu iki ilkenin sınırlarını tartışınız.

Taraflarca getirilme ilkesi (HMK m. 25), hakimin tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden araştıramayacağını ve hükmüne esas alamayacağını düzenler. Hakimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31) ise, hakimin, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında taraflara açıklama yaptırabilmesini, soru sorabilmesini ve delil gösterilmesini isteyebilmesini sağlar. YHGK 2018/480 E. sayılı kararda bu ilişki, aydınlatma ödevinin, getirilme ilkesini 'yumuşattığı' şeklinde ifade edilmiştir. Ancak bu yumuşatma, hakimin tarafların yerine geçerek vakıa ileri sürmesi veya delil toplaması anlamına gelmez. Hakim, tarafların ileri sürdüğü ancak belirsiz veya çelişkili olan hususları netleştirmek için bu ödevi kullanır. Mevcut olmayanın ortaya çıkarılması değil, talep edilenin netleştirilmesi, aydınlatılması söz konusudur.