5271 sayılı CMK'da 'yoklukta (gıyabi) tutuklama' kararı verilmesi mümkün müdür? CMK m. 100 ve 101'in getirdiği temel ilkeyi ve bu ilkenin CMK m. 248/5'te düzenlenen istisnasını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #150806

5271 sayılı CMK, mülga CMUK'tan farklı olarak, kural olarak 'yoklukta (gıyabi) tutuklama' kurumunu kaldırmıştır. CMK m. 101/1'e göre tutuklama kararı, şüphelinin veya sanığın 'huzurunda' ve sorgusu yapıldıktan sonra verilebilir. Bu, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının önemli bir güvencesidir. Dolayısıyla, şüpheli veya sanığın sorgusu yapılmadan, dosya üzerinden tutuklama kararı verilmesi kural olarak mümkün değildir. Bu kuralın en önemli istisnası, 'kaçakların yargılanması' usulünü düzenleyen CMK m. 248/5'te yer almaktadır. Bu maddeye göre, hakkında CMK m. 247 uyarınca 'kaçak' kararı verilmiş olan bir sanık hakkında, sulh ceza hâkimi veya mahkeme tarafından 'yokluğunda tutuklama kararı verilebilir'. Bu, kanunda açıkça izin verilen istisnai bir durumdur ve genel kural olan sorgu yapma zorunluluğunu ortadan kaldırır. Ancak bu karar, sadece usulüne uygun olarak kaçak olduğuna karar verilmiş kişiler için uygulanabilir.