Haksız tahrik (TCK m. 29) ile meşru müdafaa (TCK m. 25) arasındaki temel farkları, fiilin hukuki niteliği, zamanlama ve orantılılık ilkesi açısından karşılaştırınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #150800

Haksız tahrik ile meşru müdafaa arasındaki temel farklar şunlardır: 1. **Hukuki Nitelik:** Meşru müdafaa, bir 'hukuka uygunluk nedenidir'. Fiilin hukuka aykırılık unsurunu ortadan kaldırır ve fiili suç olmaktan çıkarır; bu nedenle faile ceza verilmez. Haksız tahrik ise, bir 'kusurluluğu azaltan neden' veya 'cezayı hafifleten genel bir nedendir'. Fiil suç olma özelliğini korur, ancak failin kusuru azaldığı için cezasında indirim yapılır. 2. **Zamanlama:** Meşru müdafaa, 'mevcut' (gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan) bir saldırıya karşı yapılır. Saldırı ile savunma arasında bir eş zamanlılık vardır. Haksız tahrikte ise, haksız bir fiil işlendikten 'sonra', bu fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elem etkisi altında bir tepki suçu işlenir. Yani, tahrik fiili ile tepki fiili arasında bir zaman aralığı vardır. 3. **Orantılılık:** Meşru müdafaada, savunmanın saldırı ile 'orantılı' olması bir şarttır. Orantının aşılması halinde, duruma göre TCK m. 27 (sınırın aşılması) hükümleri gündeme gelir. Haksız tahrikte ise, kural olarak tahrik fiili ile tepki fiili arasında bir orantı aranmaz. Zaten kurumun amacı, hiddet veya elem altındaki kişinin orantısız tepki verebileceğini kabul etmektir. Ancak Yargıtay, tepki fiilinin niteliği itibarıyla (örneğin cinsel suçlar) tahrikle tamamen alakasız olduğu durumlarda haksız tahrik uygulamayabilmektedir.