Bilirkişinin, mahkemece yetkilendirilmeden ve hâkimin nezareti olmaksızın, kendi başına olay yerinde inceleme (keşif) yapması hukuka uygun mudur? HMK'nın ilgili maddeleri ve Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2016/1716 E. sayılı kararı ışığında değerlendiriniz.

Hayır, hukuka uygun değildir. HMK m. 278, bilirkişinin görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürüteceğini düzenler. Keşif yapılmasına karar verme yetkisi ise HMK m. 288 uyarınca münhasıran hâkime aittir. Hâkim, keşif sırasında bilirkişi yardımına başvurabilir, ancak keşif yapma yetkisini bilirkişiye devredemez. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2016/1716 E. sayılı kararında bu durum net bir şekilde açıklanmıştır. Karara göre, mahkemenin bilirkişilere 'yerinde inceleme yapma yetkisi' vermesi ve bilirkişilerin hâkimin nezareti olmaksızın, taraflara haber vermeden mahalde inceleme yapıp rapor düzenlemesi, delillerin mahkeme huzurunda toplanacağı ilkesine (HMK m. 197) ve hukuki dinlenilme hakkına (HMK m. 27) aykırıdır. Bu durum, hâkimlik yetkisinin bilirkişiye devri anlamına gelir ve usule aykırı olduğundan, bu şekilde hazırlanan rapor hükme esas alınamaz ve karar bu nedenle bozulur.