6100 sayılı HMK'nın 25. maddesinde düzenlenen 'taraflarca getirilme ilkesi' ile 31. maddesindeki 'hâkimin davayı aydınlatma ödevi' arasındaki ilişkiyi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/480 E., 2019/975 K. sayılı kararı ışığında açıklayınız. Hâkim, bu ödevi kapsamında taraflara belli bir delili hatırlatabilir mi?

Taraflarca getirilme ilkesi (HMK m. 25), hâkimin tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden araştıramayacağını ve hükmüne esas alamayacağını ifade eder. Hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31) ise bu ilkeyi yumuşatan bir mekanizmadır. Bu ödev kapsamında hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılması için maddi veya hukuki açıdan belirsiz veya çelişkili gördüğü hususlarda taraflara soru sorabilir, açıklama yaptırabilir ve delil gösterilmesini isteyebilir. YHGK'nın 2018/480 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, hâkimin aydınlatma ödevi, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı hatırlatması veya dava malzemesi yaratması anlamına gelmez. Mevcut olanın netleştirilmesi, aydınlatılması ve belirlenmesi söz konusudur. Hâkim olayın aydınlatılması için tarafların delil ikamesini isteyebilir ancak tarafa belli bir delili hatırlatamaz. Örneğin, davalı taraf ödeme savunmasında bulunmuş ve bazı özet belgeler sunmuşsa, hâkim bu savunmayı netleştirmek için ücret bordrolarının, ödeme belgelerinin ve banka kayıtlarının getirtilmesini isteyebilir. Bu durum, yeni bir vakıa yaratmak değil, mevcut savunmayı aydınlatmaktır.