Anayasa Mahkemesi'nin Umut Çongar kararında, derece mahkemelerinin, başvurucunun önceki mahkumiyetine dayanarak yeni bir örgüt üyeliği suçundan mahkumiyet kararı vermesi neden masumiyet karinesinin ihlali olarak görülmüştür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #150721

AYM'ye göre, derece mahkemeleri, başvurucunun yeni eylemlerinin (yasa dışı bir toplantıya katılma) örgüt üyeliği suçunu oluşturup oluşturmadığını değerlendirirken, sadece bu yeni eylemleri değil, aynı zamanda başvurucunun 'daha önce terör örgütüne üye olma suçundan mahkum edilmiş olmasını' da bir delil olarak kullanmıştır. Bu yaklaşım, kişinin geçmiş mahkumiyeti nedeniyle yeniden suç işlemeye meyilli olduğu veya örgütle bağını sürdürdüğü yönünde fiili bir karine yaratmaktadır. AYM, bu durumun ispat yükünü iddia makamından alıp sanığa devrettiğini; yani sanığın, suçsuzluğunu ispatlamak için 'örgütle yeniden irtibat kurmadığını' kanıtlamak zorunda bırakıldığını belirtmiştir. Bu ise, Anayasa ile güvence altına alınan masumiyet/suçsuzluk karinesinin özünü zedeleyen bir durumdur. Mahkumiyet, kişinin yeni eylemlerinden bağımsız, somut delillerle değil, geçmişine dayalı bir varsayımla kurulmuştur.