Aynı kişiye örgüt üyeliği suçundan ikinci kez ceza verilmesi durumunda 'ne bis in idem' ilkesi ile 'masumiyet karinesi' ihlali iddiaları nasıl ayırt edilmelidir? Anayasa Mahkemesi'nin Umut Çongar kararında bu ayrım nasıl yapılmıştır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #150653

Bu iki ilkenin ihlali arasındaki ayrım, önceki mahkumiyetin yeni yargılamada nasıl kullanıldığına bağlıdır. Eğer sanığın ilk mahkumiyetine dayanak olan 'fiiller' ve 'eylemler' ikinci mahkumiyet kararında da delil olarak kullanılıyorsa, bu durum aynı fiilden dolayı iki kez yargılanma anlamına gelir ve 'ne bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama) ilkesini ihlal eder. Ancak, Umut Çongar kararında olduğu gibi, ilk mahkumiyetin dayanağı olan fiillere değil, doğrudan mahkumiyet kararının 'kendisine' atıf yapılarak bu durum yeni suçun oluşumunda bir karine veya delil olarak değerlendirilirse, bu durum 'masumiyet karinesi' ihlali olarak ele alınır. Çünkü bu yaklaşım, kişinin geçmiş mahkumiyeti nedeniyle suçlu olduğu varsayımını yaratır ve ispat yükünü tersine çevirir. AYM, başvurucunun önceki mahkumiyetinin yeni suçun unsurlarının oluştuğunun kabulünde doğrudan belirleyici olmasını, sanığın suçsuzluğunu ispatlamak zorunda bırakılması olarak değerlendirmiş ve masumiyet karinesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.