Bir kişinin, aynı konutta birlikte yaşadığı dayısının zararına nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) suçunu işlemesi halinde, TCK m. 167'nin hangi fıkrası uygulanır? Bu durumda suçun soruşturma ve kovuşturma şartı ile faile verilecek ceza üzerindeki etkileri nelerdir?

Bir kişinin, aynı konutta birlikte yaşadığı dayısının zararına nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) suçunu işlemesi halinde, TCK m. 167'nin 2. fıkrası uygulanır. Uygulanacak Fıkranın Tespiti: - Fail ile mağdur arasındaki ilişki 'dayı-yeğen' ilişkisidir. Bu ilişki, TCK m. 167/1'de sayılan (eş, üstsoy-altsoy, aynı konutta yaşayan kardeş, evlatlık) ve tam cezasızlık öngören akrabalık dereceleri arasında yer almaz. - TCK m. 167/2 ise, cezada indirim yapılmasını gerektiren halleri sayarken 'aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen...' ilişkisini açıkça belirtmiştir. - Suç, nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) olup, TCK m. 167'nin istisna tuttuğu yağma veya nitelikli yağma suçlarından değildir. Dolayısıyla, madde bu suç tipi için uygulanabilir. Soruşturma ve Kovuşturma Şartına Etkisi: TCK m. 167/2, bu fıkra kapsamına giren suçların takibinin 'şikayet üzerine' yapılacağını amirdir. Normalde, nitelikli dolandırıcılık suçu (TCK m. 158) re'sen soruşturulan bir suçtur. Ancak, fail ile mağdur arasındaki bu özel akrabalık ilişkisi (aynı konutta yaşayan dayı-yeğen) nedeniyle suç, şikayete tabi hale gelir. Bu demektir ki; - Mağdur olan dayı, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmazsa, soruşturma yapılamaz. - Şikayette bulunmuş olsa bile, hüküm kesinleşinceye kadar şikayetinden vazgeçerse, kamu davası düşer (CMK m. 223/8). Faile Verilecek Cezaya Etkisi: Eğer mağdur şikayetçi olur ve şikayetinden vazgeçmezse, yargılama yapılır ve failin suçu sabit görülürse, verilecek ceza üzerinde TCK m. 167/2'nin doğrudan bir etkisi olur. Maddeye göre, 'verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.' Bu indirim, kanuni ve zorunlu bir indirimdir; hakimin takdirine bağlı değildir. Mahkeme, TCK m. 158'e göre temel cezayı belirledikten ve diğer artırım/indirim maddelerini (teşebbüs, iştirak, TCK m. 62 vb.) uyguladıktan sonra, bulduğu sonuç ceza üzerinden TCK m. 167/2 gereğince yarı oranında (1/2) indirim yapmak zorundadır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/sahsi-cezasizlik-sebepleri-tck-167/)