CMK m. 171/2 uyarınca Cumhuriyet savcısının 'kamu davasının açılmasının ertelenmesi' kararı verebilmesi için aranan objektif (suç ve ceza ile ilgili) ve subjektif (şüpheli ile ilgili) koşulları ayrı ayrı belirtiniz. Bu kurumun, HAGB (CMK m. 231) kurumundan temel farkları nelerdir?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE), CMK m. 171'de düzenlenen ve Cumhuriyet savcısına belirli koşullarda dava açma konusunda takdir yetkisi tanıyan bir soruşturma kurumudur. Kararın verilebilmesi için aranan koşullar şunlardır: Objektif Koşullar (CMK m. 171/2 ve 3): - Suçun cezasının üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektirmelidir. - Suç, uzlaştırma veya önödeme kapsamında olmamalıdır. - Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve savcı tarafından tespit edilen zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir. Subjektif Koşullar (Şüpheliyle İlgili) (CMK m. 171/3): - Şüpheli, daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm olmamalıdır. - Yapılan soruşturma, KDAE kararı verilmesi halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermelidir. - KDAE kararı verilmesinin, şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması gerekir. KDAE ve HAGB Arasındaki Temel Farklar: 1. Uygulama Aşaması: KDAE, soruşturma aşamasında, iddianame düzenlenmeden önce Cumhuriyet savcısı tarafından verilen bir karardır. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ise, kovuşturma aşamasının sonunda, mahkeme tarafından sanığın suçluluğu sabit görüldükten sonra verilen bir karardır. 2. Kararı Veren Merci: KDAE kararını Cumhuriyet savcısı verir. HAGB kararını ise yargılamayı yapan mahkeme (hakim) verir. 3. Hukuki Niteliği: KDAE, kamu davasının açılmasını engelleyen bir karardır. HAGB ise, kurulan bir mahkumiyet hükmünün hukuki sonuç doğurmasını askıya alan bir karardır. Yani HAGB'de ortada bir mahkumiyet hükmü vardır, ancak açıklanmamıştır. 4. Denetim Süresi Sonundaki Sonuç: KDAE'de 5 yıllık erteleme süresi içinde kasıtlı suç işlenmezse, savcı 'kovuşturmaya yer olmadığına karar' (KYOK) verir ve dosya tamamen kapanır. HAGB'de 5 yıllık denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse, mahkeme 'davanın düşmesine' karar verir ve açıklanmayan hüküm ortadan kalkar. 5. Sicil Etkisi: KDAE kararları adli sicile kaydedilmez. HAGB kararları ise, kendilerine özgü bir sisteme kaydedilir ve ancak belirli makamlarca görülebilir. Denetim süresi sonunda düşme kararı verilince bu kayıt da silinir. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/Kamu-Davasinin-Acilmasinin-Ertelenmesinde-Elkoymanin-Akibeti)