HMK'nın 65. maddesinde düzenlenen 'asli müdahale' ile 66. maddesinde düzenlenen 'fer'i müdahale' kurumlarını, üçüncü kişinin davadaki konumu ve amacı açısından karşılaştırınız. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2017/1631 E. sayılı kararında, mahkemenin davaya katılma talebini 'asli müdahale' olarak kabul etmesinin neden hukuka aykırı bulunduğunu ve doğru hukuki nitelemenin ne olması gerektiğini açıklayınız.
Asli müdahale (HMK m. 65) ve fer'i müdahale (HMK m. 66), görülmekte olan bir davaya üçüncü bir kişinin katılmasına imkan tanıyan iki farklı kurumdur. Temel fark, üçüncü kişinin davadaki konumu ve amacından kaynaklanır. 1. Asli Müdahale (HMK m. 65): - Amaç ve Konum: Üçüncü kişi, davanın taraflarına karşı bağımsız bir iddia ile ortaya çıkar. Davanın konusu olan hak veya şey üzerinde 'kısmen veya tamamen hak iddia ederek' yeni bir dava açar. Asli müdahil, mevcut taraflardan birinin yanında yer almaz; onlara karşı, davanın konusunu kendisine verilmesini talep eden yeni bir davacı konumundadır. - Örnek: A'nın B'ye karşı açtığı bir tapu iptali ve tescil davasında, C'nin ortaya çıkarak o taşınmazın aslında kendisine ait olduğunu iddia etmesi ve kendi adına tescilini istemesi. - Sonuç: Mahkeme, asıl dava ile müdahale davasını birlikte yürütür ve tüm talepler hakkında tek bir kararda hüküm kurar. 2. Fer'i Müdahale (HMK m. 66): - Amaç ve Konum: Üçüncü kişi, davanın sonucunun kendi hukuki durumunu etkileme ihtimali nedeniyle, taraflardan birinin (davacı veya davalı) davayı 'kazanmasında hukuki yararı olduğu' için onun yanında ve ona 'yardımcı olmak amacıyla' davada yer alır. Fer'i müdahil, bağımsız bir iddia ileri sürmez; sadece yanında katıldığı tarafın iddia ve savunmalarını destekler. - Örnek: Bir trafik kazası nedeniyle açılan tazminat davasında, sigortalı araç sürücüsünün (davalı) yanında, tazminatı ödeme ihtimali olan sigorta şirketinin fer'i müdahil olarak davaya katılması. Karşılaştırma Özeti: - Asli müdahil, taraflara karşı hasım konumundadır ve yeni bir davacıdır. - Fer'i müdahil, taraflardan birinin yardımcısıdır ve onunla birlikte hareket eder. - Asli müdahil, dava konusu üzerinde hak iddia eder. - Fer'i müdahil, yanında katıldığı tarafın davayı kazanmasında hukuki yararı olduğunu ileri sürer. Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2017/1631 E., 2017/3303 K. sayılı kararında, ihya davasında, dava dışı bir şirket 'davalı ile birlikte davanın reddini talep ederek' davaya katılmak istemiştir. Mahkeme bu talebi 'asli müdahale' olarak kabul etmiştir. Yargıtay'a göre bu niteleme hukuka aykırıdır. Çünkü üçüncü kişi, dava konusu üzerinde (şirketin ihyası) kendisi lehine bir hak iddia etmemekte, tam tersine, mevcut davalının savunmasını destekleyerek davanın reddini istemektedir. Bu durum, açıkça fer'i müdahalenin tanımına uymaktadır. Üçüncü kişi, davalının yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davada yer almaktadır. Bu nedenle, mahkemenin talebi 'fer'i müdahale' olarak kabul etmesi gerekirdi. Bu yanlış niteleme, müdahilin kanun yoluna başvuru hakkı gibi konularda da hatalı sonuçlara yol açabileceğinden önemlidir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-68-feri-mudahilin-durumu.html)