Sözlü vasiyetnamenin (TMK m. 539-541) hangi istisnai koşullarda yapılabileceğini ve geçerlilik şartlarını açıklayınız. Sözlü vasiyetnamenin, diğer vasiyetname türlerini yapma olanağının doğması halinde hukuki akıbetinin ne olacağını belirtiniz.
Sözlü vasiyetname, TMK'da düzenlenen vasiyetname türlerinin en istisnai olanıdır ve ancak belirli olağanüstü koşulların varlığı halinde başvurulabilen bir yoldur. Yapılabilme Koşulları (TMK m. 539): 1. Olağanüstü Durumun Varlığı: Mirasbırakanın, resmi veya el yazılı vasiyetname yapma imkanının olmadığı bir olağanüstü durum içinde bulunması gerekir. Kanun bu durumları örnekseme yoluyla 'yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş' gibi saymıştır. Bu liste sınırlı değildir; önemli olan, kişinin diğer vasiyetname türlerini yapmasını fiilen imkansız kılan objektif bir olağanüstü halin mevcut olmasıdır. 2. Vasiyetçinin Ehliyeti: Mirasbırakanın ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olması gerekir. Geçerlilik Şartları (TMK m. 539-540): 1. İki Tanığa Beyan: Mirasbırakan, son arzularını iki tanığa aynı anda anlatır ve onlara bu beyanını vasiyetname haline getirme görevini yükler. 2. Tanıklık Ehliyeti: Tanıkların fiil ehliyetine sahip, okur-yazar olan, mirasbırakanın veya yakınlarının mirasçısı, vasiyet alacaklısı veya lehtarı olmayan kişiler olması gerekir (Resmi vasiyetname tanıklığına ilişkin yasaklar burada da geçerlidir). 3. Mahkemeye Başvuru: Tanıklar, mirasbırakanın beyanını vakit geçirmeksizin belgelemeli ve bir mahkemeye (sulh veya asliye hukuk) tevdi etmelidir. Bu iki yolla yapılabilir: a) Yazılı Belge Düzenleme: Tanıklardan biri, beyanları yer ve tarih belirterek hemen yazar, imzalar ve diğer tanığa da imzalatır. Bu belgeyi birlikte mahkemeye vererek, mirasbırakanı ehil gördüklerini ve olağanüstü durum içinde beyanda bulunduğunu hakime beyan ederler. b) Tutanak Tutturma: Tanıklar, doğrudan mahkemeye başvurarak, mirasbırakanın son arzularının bir tutanağa geçirilmesini de sağlayabilirler. Sözlü Vasiyetnamenin Hukuki Akıbeti (TMK m. 541): Sözlü vasiyetname, geçici ve istisnai bir kurumdur. Eğer mirasbırakan için sonradan diğer vasiyetname (resmi veya el yazılı) türlerinden birini yapma olanağı doğarsa, bu olanağın doğduğu tarihin üzerinden bir ay geçmekle sözlü vasiyetname kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu bir aylık süre hak düşürücü niteliktedir. Vasiyetnamenin hükümsüz kalması için ayrıca bir iptal davası açılmasına gerek yoktur, kendiliğinden geçersiz olur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/vasiyetname/)