Resmi vasiyetnamenin (TMK m. 532-537) düzenlenme usulünü, 'okuma yazma bilenler' ve 'okuma yazma bilmeyenler' açısından ayrı ayrı açıklayınız. Bu iki usul arasındaki temel farkın, tanıkların vasiyetnamenin içeriğini öğrenmesi bakımından yarattığı sonucu izah ediniz.
Resmi vasiyetname, resmi memur (genellikle noter) ve iki tanığın katılımıyla düzenlenen, şekil şartları en sıkı olan vasiyetname türüdür. Düzenlenme usulü, mirasbırakanın okuma yazma bilip bilmemesine göre farklılık gösterir. 1. Okuma Yazma Bilenler İçin Düzenlenme Usulü (TMK m. 533-534): - Mirasbırakan, son arzularını resmi memura bildirir. - Memur, bu arzulara uygun olarak vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. - Mirasbırakan, vasiyetnameyi okur ve içeriğinin son arzularına uygun olduğunu beyan eder. - Mirasbırakan ve resmi memur, vasiyetnameyi tarih belirterek imzalar. - Bu işlemlerden hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini ve kendisini ehil gördüklerini tanıkların önünde beyan eder. - Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnamenin altına yazarak veya yazdırarak imzalarlar. Bu usulde, tanıkların vasiyetnamenin içeriğini bilmesi zorunlu değildir. Sadece mirasbırakanın beyanına ve ehliyetine tanıklık ederler. 2. Okuma Yazma Bilmeyenler İçin Düzenlenme Usulü (TMK m. 535): - Mirasbırakan, son arzularını resmi memura bildirir. - Memur, vasiyetnameyi bu arzulara göre düzenler. - Memur, vasiyetnameyi tanıkların önünde mirasbırakana okur. - Mirasbırakan, vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini tanıkların önünde beyan eder. - Tanıklar, hem mirasbırakanın bu beyanının kendi önlerinde yapıldığını, hem de vasiyetnamenin memur tarafından mirasbırakana kendi önlerinde okunduğunu ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini şerh vererek vasiyetnameyi imzalarlar. Temel Fark: İki usul arasındaki en temel fark, tanıkların rolü ve vasiyetnamenin içeriğine vakıf olup olmamalarıdır. Okuma yazma bilenlerin düzenlediği vasiyetnamede, tanıklar içeriği görmez ve bilmezler; sadece şekli işlemlere şahitlik ederler. Oysa okuma yazma bilmeyenlerin düzenlediği vasiyetnamede, metin tanıkların huzurunda mirasbırakana okunduğu için, tanıklar vasiyetnamenin içeriğini öğrenmek zorundadırlar. Bu durum, okuma yazma bilmeyen kişinin iradesinin doğru bir şekilde yansıtıldığının ek bir güvencesi olarak tasarlanmıştır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/vasiyetname/)