Bir boşanma davasında, tarafların kanun yolu aşamasında (istinaf veya temyiz) boşanmaktan vazgeçmeleri veya davadan feragat etmeleri mümkün müdür? Bu işlemin hukuki niteliği nedir ve yargılamanın hangi aşamasına kadar yapılabilir? Feragat veya vazgeçmenin, davanın esası üzerindeki etkisi ne olur?

Evet, mümkündür. Bir boşanma davasında, karar henüz kesinleşmediği sürece, tarafların kanun yolu aşamasında (istinafta veya temyizde) davadan feragat etmeleri veya boşanmaktan vazgeçmeleri mümkündür. Bu işlemin hukuki niteliği ve sonuçları şöyledir: 1) Hukuki Nitelik: - Davadan Feragat: Davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m. 307). Bu, tek taraflı bir irade beyanıyla yapılır ve karşı tarafın veya mahkemenin rızasına bağlı değildir. Feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; yani feragat edilen hak (o davaya konu boşanma sebepleri), daha sonra yeniden dava konusu yapılamaz. - Davayı Geri Alma / Boşanmaktan Vazgeçme: Davacının, davasını geri alması veya boşanma talebinden vazgeçmesi, karşı tarafın açık rızasına bağlıdır (HMK m. 123). Eğer her iki taraf da boşanmaktan vazgeçiyorsa, bu durum davanın esastan sona ermesine neden olur. Davadan feragatten farklı olarak, geri alınan bir dava daha sonra yeniden açılabilir. Metinde 'davadan dönme' veya 'vazgeçme' olarak ifade edilen durum, genellikle bu iki kavramı kapsar. 2) Yapılabileceği Aşama: Feragat veya davayı geri alma, hüküm 'kesinleşinceye kadar' davanın her aşamasında yapılabilir (HMK m. 310). Karar ilk derece mahkemesinde verilmiş, istinafa veya temyize götürülmüş olsa bile, dosya kanun yolu incelemesindeyken, yani karar henüz kesinleşmemişken bu hak kullanılabilir. Feragat veya vazgeçme dilekçesi, ilgili kanun yolu merciine (Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay) sunulur. 3) Etkisi: Davadan feragat edilmesi veya karşılıklı rıza ile vazgeçilmesi halinde, kanun yolu incelemesi yapan mahkeme (BAM veya Yargıtay), davanın esası hakkında bir inceleme yapmaz. Bu durumda genellikle, ilk derece mahkemesi kararının 'bozularak', feragat veya vazgeçme nedeniyle 'davanın reddine' veya 'karar verilmesine yer olmadığına' karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemeye geri gönderilmesine karar verilir. Yerel mahkeme de bu doğrultuda yeni bir karar tesis eder. Sonuç olarak, boşanma kararı kesinleşmediği sürece, taraflar evlilik birliğini devam ettirme iradelerini kanun yolu aşamasında dahi ortaya koyabilirler ve bu durum, yargılamanın esastan sona ermesine yol açar.