Bir davada, tarafların, HMK m. 197'ye göre delil sözleşmesi niteliğinde olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne (YİGŞ) atıf yapan bir eser sözleşmesi imzalamaları halinde, mahkemenin bu şartnamedeki hükümleri re'sen dikkate alması zorunlu mudur? Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2015/5975 sayılı kararında, YİGŞ'nin 22/b maddesindeki götürü bedelli işlerde %10'a kadar olan fazla imalatın sözleşme fiyatlarıyla yaptırılacağı hükmünün, mahkeme tarafından nasıl uygulanması gerektiği belirtilmiştir?

Evet, mahkemenin, taraflar arasındaki sözleşmede atıf yapılan Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerini re'sen (kendiliğinden) dikkate alması zorunludur. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin E: 2015/4425, K: 2015/5975 sayılı kararında da belirtildiği gibi, YİGŞ, tarafların iradesiyle sözleşmenin bir parçası haline geldiği için, HMK m. 193 (eski HUMK m. 287) uyarınca bir 'delil sözleşmesi' niteliği kazanır. Delil sözleşmeleri, tarafların belirli bir vakıanın hangi delille ispat edileceğini kararlaştırdıkları sözleşmelerdir ve kanunun emredici hükümlerine aykırı olmadıkça tarafları ve mahkemeyi bağlar. Mahkeme, bu sözleşmeyi görmezden gelemez ve re'sen uygulamakla yükümlüdür. Anılan Yargıtay kararında, YİGŞ'nin 22/b maddesindeki hükmün mahkeme tarafından nasıl uygulanması gerektiği şu şekilde açıklanmıştır: Olayda, götürü bedelli bir iş sözleşmesi mevcuttur ve sözleşme dışı fazla imalatlar yapılmıştır. Mahkeme, bu fazla imalatların bedelini hesaplarken, bilirkişinin sunduğu 'mahalline uygun piyasa rayiçlerine' göre yapılan hesabı esas alarak davayı kabul etmiştir. Yargıtay ise bu kararı bozmuştur. Çünkü: 1) Delil Sözleşmesinin Bağlayıcılığı: Taraflar, YİGŞ'ye atıf yaparak, götürü bedelli işlerde %10'a kadar olan iş artışlarının bedelinin 'sözleşme fiyatlarıyla' ödeneceğini kabul etmişlerdir. Bu bir delil sözleşmesidir. 2) Doğru Uygulama: Mahkemenin, bilirkişi raporunda tespit edilen iş artışı oranının (%6.9695) %10'un altında kaldığını gördükten sonra, fazla imalatların bedelini piyasa rayiçlerine göre değil, tarafların bağlayıcı olarak kabul ettiği 'sözleşme fiyatlarına' göre hesaplaması gerekirdi. Bilirkişi raporunda bu hesaplama da (35.343,36 TL olarak) mevcuttur. 3) Hatalı Karar: Mahkemenin, delil sözleşmesini göz ardı ederek, daha yüksek bir bedel çıkaran piyasa rayiçlerine göre (56.628.61 TL üzerinden) davayı kabul etmesi, tarafların iradesine ve delil sözleşmesinin bağlayıcılığına aykırıdır. Sonuç olarak Yargıtay, mahkemenin, re'sen dikkate alması gereken delil sözleşmesi niteliğindeki YİGŞ hükmüne aykırı karar veremeyeceğini, bu nedenle davanın, sözleşme fiyatlarına göre hesaplanan daha düşük bedel üzerinden kabul edilmesi gerekirken, piyasa rayiçlerine göre kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir.