Bir hırsızlık davasında, sanığın eyleminin gece vakti işlenip işlenmediği hususunda şüphe varsa (TCK m. 143), mahkemenin 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesi gereği nasıl bir karar vermesi gerekir? Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 2018/3082 sayılı kararında atıf yapılan olayda, suçun işlendiği zaman diliminin (saat 21:00 ile 09:00 arası) hem gece hem de gündüz vaktini kapsaması durumunda, mahkemenin TCK m. 143'ü uygulayabilmesi için hangi araştırmayı yapması ve kararında neyi tartışması beklenir?

Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan 'şüpheden sanık yararlanır' (in dubio pro reo) ilkesi, bir suçun sanık tarafından işlendiğinin veya suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerinin (gece vakti işlenmesi gibi) %100 kesinlikle ispat edilemediği durumlarda, ortaya çıkan şüphenin sanık lehine yorumlanmasını gerektirir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin kanun yararına bozma istemine konu olan kararında belirtilen olayda, hırsızlık eyleminin gerçekleştiği zaman aralığı (bir müşteki için 21:00-00:30, diğeri için 21:00-09:00) hem gece hem de gündüz saatlerini kapsamaktadır. TCK m. 6/1-e'ye göre gece vakti, 'güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi'dir. Bu tanıma göre, belirtilen zaman aralıklarının bir kısmı gece, bir kısmı ise gündüz vaktine denk gelmektedir. Bu durumda, eylemin kesin olarak gece işlendiği ispatlanamıyorsa, 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesi gereği, eylemin sanığın daha lehine olan 'gündüz' vaktinde işlendiği kabul edilmeli ve TCK m. 143'teki ağırlaştırıcı hüküm uygulanmamalıdır. Mahkemenin, TCK m. 143'ü uygulayabilmesi, yani cezayı artırabilmesi için, eylemin gece vakti işlendiğini şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlaması gerekir. Bunun için mahkemeden beklenenler şunlardır: 1) Araştırma Yükümlülüğü: Mahkeme, suçun işlendiği zamanı netleştirmek için eldeki tüm imkanları kullanmalıdır. Örneğin, varsa kamera kayıtlarını incelemeli, olayı görmüş olabilecek tanıkları dinlemeli, sanığın veya mağdurun o zaman dilimindeki hareketlerini (HTS kayıtları vb. ile) tespit etmeye çalışmalıdır. 2) Gerekçede Tartışma Zorunluluğu: Mahkeme, eğer eylemin gece işlendiği kanaatine varıyorsa, bu sonuca nasıl ulaştığını, hangi delillere dayandığını kararının gerekçesinde açıkça ve denetime elverişli bir şekilde tartışmalıdır. Anılan kanun yararına bozma isteminde de, mahkemenin 'hırsızlık suçunun gece vakti işlendiğine ilişkin kanıtlar denetime olanak verecek biçimde karar yerinde gösterilip tartışılmadan' TCK m. 143'ü uygulaması eleştirilmektedir. Eğer tüm araştırmalara rağmen suçun işlendiği saat kesin olarak belirlenemiyor ve eylemin gündüz işlenmiş olma ihtimali devam ediyorsa, mahkeme bu şüpheli durumu sanık lehine yorumlayarak eylemi gündüz işlenmiş kabul etmek ve TCK m. 143'ü uygulamamak zorundadır.