Bir ceza davasında, sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi, aynı fiil nedeniyle mağdurun açacağı bir hukuk tazminat davasında 'kesin hüküm' veya 'kesin delil' teşkil eder mi? Hukuk hâkiminin HAGB kararını değerlendirme yetkisinin sınırları nelerdir?

Hayır, HAGB kararı hukuk mahkemesinde görülen tazminat davasında 'kesin hüküm' (HMK m.303) teşkil etmez. Çünkü HAGB, CMK m.231'e göre sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmayan, denetim süresi sonunda davanın düşmesiyle sonuçlanabilen, ertelenmiş bir hükümdür. Yani, ortada kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü yoktur. Ancak HAGB kararı, hukuk hâkimi için 'kesin delil' olmasa da, 'güçlü bir takdiri delil' niteliği taşır. TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin kararıyla bağlı değildir. Ancak, ceza mahkemesinin HAGB kararı verirken yaptığı maddi vakıa tespitleri (fiilin sanık tarafından işlendiği, fiilin hukuka aykırı olduğu gibi) hukuk hâkimi tarafından dikkate alınır. Hukuk hâkimi, HAGB kararının verildiği ceza dosyasını getirtip, oradaki delilleri (tanık beyanları, bilirkişi raporları, sanığın ikrarı vb.) kendi davası için de serbestçe değerlendirir. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin fiilin sanık tarafından işlendiği yönündeki tespitini, güçlü bir karine olarak kabul edebilir ve tazminata hükmedebilir. Ancak, çok sağlam gerekçeler göstermek kaydıyla, ceza dosyasındaki delillere rağmen haksız fiilin unsurlarının oluşmadığına kanaat getirerek tazminat talebini reddetme yetkisine de sahiptir. Kısacası, HAGB kararı bağlayıcı değildir, ancak hukuk hâkiminin kanaatinin oluşmasında önemli bir rol oynar.