Bir çekin ziyaı (kaybı), üçüncü bir kişinin haksız fiili sonucunda meydana gelmişse, çeki kaybeden hamilin bu üçüncü kişiye karşı hukuki sorumluluk yolları nelerdir? Bu durumu, senedi zayi eden hamil ile üçüncü kişi arasındaki olası bir sözleşmesel ilişki varsayımıyla karşılaştırınız.

Çeki kaybeden hamilin (lehtarın), çekin ziyaına neden olan üçüncü kişiye karşı başvurabileceği hukuki yollar, aralarındaki ilişkinin niteliğine göre değişir: 1) **Haksız Fiil Sorumluluğu (TBK m.49 vd.):** Eğer hamil ile üçüncü kişi arasında önceden bir hukuki ilişki yoksa ve üçüncü kişi kusurlu bir fiiliyle (örneğin, ihmaliyle çantayı düşürmesi, kasten çalması) çekin kaybına neden olmuşsa, hamil bu kişiye karşı haksız fiil hükümlerine dayanarak tazminat davası açabilir. Bu davada hamil, çekin iptali ve yeniden tahsili sürecinde yaptığı masrafları, gecikme nedeniyle uğradığı faiz kaybı gibi zararları talep edebilir. Hamil, üçüncü kişinin kusurunu ve zarar ile fiil arasındaki illiyet bağını ispat etmekle yükümlüdür. 2) **Sözleşmesel Sorumluluk (TBK m.112 vd.):** Eğer hamil ile üçüncü kişi arasında bir sözleşme ilişkisi varsa (örneğin, hamil çeki tahsil etmesi için bir vekile veya taşıması için bir kargo şirketine vermişse), üçüncü kişinin çeki kaybetmesi, bu sözleşmeden doğan özen ve sadakat yükümlülüğünün ihlali anlamına gelir. Bu durumda hamil, daha avantajlı olan sözleşmeye aykırılık hükümlerine (TBK m.112) dayanarak tazminat davası açabilir. Bu yolda, hamil sadece sözleşmenin varlığını ve zararı ispatlar; borçlu (üçüncü kişi) ise kusurlu olmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulmaya çalışır. Yani ispat yükü, haksız fiile göre tersine çevrilmiştir. Bu, hamil için daha kolay bir hukuki yoldur.