Çek iptali davası sonucunda verilen iptal kararının hukuki niteliği nedir? Bu karar, maddi hukuk açısından kesin hüküm teşkil eder mi? İptal kararı alan hak sahibinin, borçluya karşı başvurduğunda, borçlunun temel borç ilişkisinden kaynaklanan def'ileri (örneğin, borcun ödenmiş olduğu) ileri sürme hakkı var mıdır?

Çek iptali davası sonucunda verilen iptal kararı, çekişmesiz yargıya tabi, tespit niteliğinde bir karardır. Bu kararın temel amacı, zayi olan senedin yerine geçerek, davacının o senetteki hakkın 'şekli olarak' sahibi olduğunu tespit etmektir. Bu karar, maddi hukuk açısından kesin hüküm teşkil etmez. Yani, borcun varlığını veya geçerliliğini maddi olarak tespit etmez. Sadece, senedi ibraz etme yükümlülüğünü ortadan kaldırarak hak sahibinin borçluya başvurabilmesini sağlar. Dolayısıyla, iptal kararını alan hak sahibi, bu kararla birlikte borçluya başvurduğunda, borçlu, temel borç ilişkisinden kaynaklanan tüm def'i ve itirazları ileri sürebilir. Örneğin borçlu, 'borcu daha önce ödediğini', 'sözleşmenin geçersiz olduğunu', 'alacağın zamanaşımına uğradığını' veya 'takas' gibi kişisel def'ilerini ileri sürme hakkına sahiptir. İptal kararı, borçlunun bu savunma haklarını ortadan kaldırmaz. Borçlu, bu iddialarını ispatlarsa ödeme yapmaktan kurtulabilir. Kısacası, iptal kararı sadece hakkın ileri sürülebilmesi için bir araçtır, hakkın varlığını kesin olarak kanıtlayan bir belge değildir.