6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinde sayılan 'dava şartları'nın yokluğu durumunda mahkemenin nasıl bir karar vermesi gerekir? Bu kararın niteliği (usulden mi, esastan mı) ve temyiz edilebilirliği hakkında bilgi veriniz. Dava şartı noksanlığı yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir mi?

HMK m. 115'e göre, mahkeme, dava şartlarının varlığını davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) araştırır. Dava şartlarından birinin eksik olduğunu tespit ederse, vereceği karar eksikliğin giderilip giderilemeyeceğine göre değişir. **1) Eksiklik Giderilebiliyorsa:** Örneğin, gider avansının yatırılmaması veya vekaletnamede eksiklik olması gibi durumlarda, mahkeme bu eksikliğin giderilmesi için davacıya kesin bir süre verir. Bu süre içinde eksiklik giderilmezse, davayı 'dava şartı yokluğundan usulden reddeder'. **2) Eksiklik Giderilemiyorsa:** Örneğin, kesin hüküm bulunması, yargı yolunun caiz olmaması veya davacının hukuki yararının bulunmaması gibi durumlarda, mahkeme doğrudan davayı 'dava şartı yokluğundan usulden reddeder'. Bu ret kararı, davanın esasına girilmeden, usuli bir nedenle verilmiş bir 'usulden ret' kararıdır. Bu karar, nihai bir karar olduğu için istinaf ve temyiz gibi kanun yollarına tabidir. Dava şartları kamu düzenine ilişkin olduğu için, taraflarca davanın her aşamasında (ilk derece, istinaf, temyiz) ileri sürülebilir ve mahkemeler tarafından da her aşamada re'sen dikkate alınır.