5271 sayılı CMK m.91/6'da, 'Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa, en geç bu sürelerin sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır. Sulh ceza hâkimliğince sorguya çekilen kişi hakkında, en geç yirmidört saat içinde karar verilir.' denmekteydi. Ancak bu fıkra 2014 yılında yapılan bir değişiklikle '...Sorgu sonunda karar verilir.' şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişikliğin, özellikle toplu suçlarda uzun süren sorgu işlemleri açısından pratik sonuçları nelerdir ve 'makul sürede yargılanma hakkı' ile olan ilişkisi nedir?

CMK m.91/6'daki bu değişiklik, uygulamada önemli sonuçlar doğurmuştur. Eski düzenleme ('en geç yirmidört saat içinde karar verilir'), sulh ceza hâkimliğine sorgu için getirilen şüpheli hakkında, sorgu başladıktan sonra karar verilmesi için 24 saatlik bir üst sınır getiriyordu. Bu, özellikle şüpheli sayısının çok olduğu toplu dosyalarda, sorguların bu süreye sığdırılması zorunluluğu nedeniyle hâkimlikler üzerinde bir baskı yaratıyordu. Yeni düzenleme ('Sorgu sonunda karar verilir.') bu 24 saatlik katı süreyi kaldırmıştır. Artık hâkim, sorgu işlemini bitirene kadar karar verme yükümlülüğü altında değildir. Pratik sonucu, özellikle çok sanıklı dosyalarda sorgu işlemlerinin günlerce sürebilmesidir. Şüpheli, gözaltı süresi bitiminde hâkim önüne çıkarılmış olsa da, sorgusu bitene kadar adliye koridorlarında veya nezarethanede fiilen özgürlüğünden mahrum kalmaya devam etmektedir. Bu durum, 'makul sürede yargılanma' ve daha spesifik olarak 'yakalanan veya tutulan kişinin makul bir süre içinde yargılanma ya da yargılama süresince serbest bırakılma hakkı' (AİHS m.5/3) ile çelişki yaratma potansiyeli taşır. Değişiklik, sorgu işlemlerinin daha titiz yapılmasına imkan tanımakla birlikte, şüphelinin özgürlüğünden mahrum kaldığı süreyi belirsiz bir şekilde uzatma riski taşımaktadır ve bu yönüyle eleştiriye açıktır.