Bir kimsenin, karşı tarafın sözleşmeye uymaması nedeniyle ona verdiği çeki ödemekten kaçınmak amacıyla 'çek iptal davası' açması hukuken mümkün müdür? Çek iptal davasının temel amacı ile çekin dayandığı temel borç ilişkisindeki uyuşmazlıklar arasındaki farkı açıklayınız.

Hayır, hukuken mümkün değildir. 'Çek iptal davası', çekin fiziken zayi olması (kaybolması, çalınması, yanması vb.) nedeniyle ibraz edilemediği durumlarda, hak sahibinin hakkını senetsiz olarak ileri sürebilmesini sağlamak amacıyla açılan bir davadır. Bu davanın konusu, çekin fiziki varlığının ortadan kalkmasıdır. Sorudaki durumda ise, çek fiziken zayi olmamış, borçlunun elinden rızasıyla çıkmıştır. Borçlunun ödeme yapmak istememesinin nedeni, çekin dayandığı temel borç ilişkisindeki (örneğin, bir malın teslim edilmemesi gibi) bir uyuşmazlıktır. Bu tür iddialar, çek iptal davasının değil, borçlunun kendisine karşı bir icra takibi yapıldığında 'borca itiraz' yoluyla veya borçlu olunmadığının tespiti için açılacak bir 'menfi tespit davası'nın konusudur. Çek, temel borç ilişkisinden soyut bir kambiyo senedidir. Çek iptal davası, çekin fiziki varlığına odaklanırken; temel ilişkiye dayalı itirazlar, çekin altında yatan borcun varlığı veya muacceliyeti ile ilgilidir. Bu iki hukuki yolun amaçları ve şartları tamamen farklıdır ve birbirinin yerine kullanılamaz.