Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu (örneğin, Mimarlar Odası), kendi mülkiyetinde olmayan ancak tarihi ve kültürel değeri olan bir taşınmazla ilgili olarak alınan bir imar planı değişikliği kararına karşı, bu işlemin kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iptal davası açabilir mi? Bu durumda 'menfaat ilişkisi' nasıl değerlendirilir?

Evet, açabilir. Her ne kadar acele kamulaştırma kararında olduğu gibi doğrudan mülkiyetle ilgili bir davada ehliyetleri olmadığı kabul edilse de, imar planları gibi kamu yararını, çevreyi, tarihi ve kültürel mirası ilgilendiren konularda durum farklıdır. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, kuruluş amaçları ve kanunla kendilerine verilen görevler (örneğin, mimari mirası koruma) doğrultusunda, bu değerleri etkileyen genel ve düzenleyici idari işlemlere karşı dava açmakta 'menfaatleri' bulunduğu kabul edilir. Burada aranan menfaat, doğrudan mülkiyet sahibi olmak gibi maddi bir menfaat değil, kuruluşun temsil ettiği kamusal ve mesleki yarardır. Dolayısıyla, Mimarlar Odası'nın, tarihi bir dokuyu etkileyen bir imar planı değişikliğine karşı dava açma ehliyeti vardır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/acele-kamulastirma-usulu-sartlari-itiraz/ - Metindeki ehliyet tartışmasından yola çıkılarak geliştirilmiştir.)