Bir davanın 'eda davası', 'tespit davası' ve 'inşai dava' olarak sınıflandırılmasındaki temel kriter nedir? 'Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti' davası bu türlerden hangisine girer ve bu dava türünün kendine özgü dava şartı nedir?

Bu sınıflandırmadaki temel kriter, davacının mahkemeden istediği 'hukuki korumanın niteliği'dir. Eda davasında, davacı mahkemeden davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkum edilmesini ister. İnşai (yenilik doğuran) davada, mevcut bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması istenir. Tespit davasında ise, bir hak veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. 'Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti' davası, adından da anlaşılacağı gibi bir 'tespit davası'dır. Bu dava türünün, HMK m.106/2'de düzenlenen kendine özgü dava şartı, davacının bu tespiti istemekte 'korunmaya değer güncel bir hukuki yararının' bulunmasıdır. Eda ve inşai davalardan farklı olarak, tespit davasında hukuki yararın varlığı karine olarak kabul edilmez, davacı tarafından ortaya konulması ve mahkemece re'sen araştırılması gerekir. Hukuki yarar yoksa, dava esasa girilmeden usulden reddedilir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/galle-fazlasina-mustehak-vakif-evladi/, HMK m.106)