Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler, vakıflar) hangi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunabilirler? Bir derneğin, üyelerinden birinin ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapması mümkün müdür?

Özel hukuk tüzel kişileri, sadece 'tüzel kişiliğe ait haklarının' ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilirler. Bu haklar, tüzel kişiliğin varlığı ve faaliyetleriyle doğrudan ilgili olan haklardır. Örnek olarak; mülkiyet hakkı (şirketin malvarlığına el konulması), örgütlenme özgürlüğü (derneğin kapatılması), adil yargılanma hakkı (şirketin taraf olduğu bir davada savunma hakkının kısıtlanması), hak arama hürriyeti ve ayrımcılık yasağı gibi haklar sayılabilir. Bir derneğin, kendi üyelerinden birinin kişisel hakkı olan ifade özgürlüğünün ihlali iddiasıyla başvuru yapması mümkün değildir. Çünkü bu durumda ihlalden 'doğrudan etkilenen' ve 'mağdur' olan, dernek tüzel kişiliği değil, üyenin kendisidir. Bireysel başvuru hakkı, kural olarak ihlalden doğrudan etkilenen mağdura aittir. Tüzel kişiler, ancak kendi haklarına yönelik bir ihlal olduğunda bu yolu kullanabilirler. (Kaynak: or.av.tr/anayasa-mahkemesine-bireysel-basvuru-nasil-yapilir/, 6216 sayılı Kanun m.46)