Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesi sonucunda bir hak ihlali tespit ederse ne tür kararlar verebilir? AYM'nin 'yerindelik denetimi yasağı' ne anlama gelmektedir ve ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için hangi mekanizmalar öngörülmüştür?
AYM, bir hak ihlali tespit ettiğinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmeder. Bu kapsamda verebileceği kararlar şunlardır: 1) Yeniden Yargılama Kararı: Eğer ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa ve yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar varsa, AYM dosyayı ihlali gidermesi için ilgili mahkemeye gönderir. 2) Tazminat Kararı: Yeniden yargılama yapmakta hukuki yarar görülmeyen hallerde, başvurucu lehine uygun bir maddi veya manevi tazminata hükmedebilir. 3) Genel Mahkemede Dava Açma Yolunu Gösterme: Tazminat miktarının tespiti karmaşık bir incelemeyi gerektiriyorsa, genel mahkemelerde dava açılması yolunu gösterebilir. 4) İdari Makama Bildirim: İhlal idari bir işlem veya eylemden kaynaklanıyorsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırması için kararı ilgili idari makama gönderir. 'Yerindelik denetimi yasağı' ise, AYM'nin, ihlale neden olan idarenin veya mahkemenin yerine geçerek onların takdir yetkisini kullanacak şekilde yeni bir işlem veya karar tesis edememesi anlamına gelir. AYM sadece ihlali tespit eder ve giderilmesi için yolu gösterir; işlemi veya kararı bizzat kendisi düzeltmez veya yeniden tesis etmez. (Kaynak: or.av.tr/anayasa-mahkemesine-bireysel-basvuru-nasil-yapilir/, 6216 sayılı Kanun m.50)