Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları incelerken 'duruşma' yapabilir mi, yoksa incelemeler sadece dosya üzerinden mi yapılır? Bölümlerin, başvurucunun temel haklarının korunması için 'tedbir' kararı vermesi mümkün müdür?

Anayasa Mahkemesi, kural olarak incelemelerini dosya üzerinden yapar. Ancak, 6216 sayılı Kanun'un 49/4. maddesi uyarınca, 'Mahkeme, incelemesini dosya üzerinden yapmakla birlikte, gerekli görürse duruşma yapılmasına da karar verebilir.' Dolayısıyla, AYM'nin duruşma yapma yetkisi vardır, ancak bu istisnai bir durumdur ve mahkemenin takdirine bağlıdır. Evet, Bölümlerin 'tedbir' kararı vermesi mümkündür. 6216 sayılı Kanun'un 49/5. maddesine göre, 'Bölümler, esas inceleme aşamasında, başvurucunun temel haklarının korunması için zorunlu gördükleri tedbirlere resen veya başvurucunun talebi üzerine karar verebilir.' Bu tedbir kararı, genellikle yaşam hakkı veya vücut bütünlüğüne yönelik ciddi ve yakın bir tehlike söz konusu olduğunda (örneğin sınır dışı edilme kararlarına karşı) verilir. Tedbire karar verilmesi halinde, esas hakkındaki kararın en geç altı ay içinde verilmesi gerekir, aksi halde tedbir kararı kendiliğinden kalkar. (Bkz: or.av.tr/anayasa-mahkemesine-bireysel-basvuru-nasil-yapilir/)