Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru sonucunda verdiği 'ihlal' kararının hukuki niteliği ve bağlayıcılığı nedir? AYM, ihlalin bir mahkeme kararından kaynaklandığını tespit ederse, bu kararı kendisi ortadan kaldırıp yeni bir karar verebilir mi, yoksa süreç nasıl işler?

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru sonucunda verdiği kararlar, Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca yasama, yürütme ve yargı organları dahil herkes için kesin ve bağlayıcıdır. Ancak AYM, bir 'yerindelik denetimi' yapmaz; yani ihlale neden olan mahkemenin yerine geçerek yeni bir hüküm kurmaz veya idarenin yerine geçerek bir işlem tesis etmez. Metinde (or.av.tr/anayasa-mahkemesine-bireysel-basvuru-nasil-yapilir/) de açıklandığı üzere, AYM'nin görevi, bir temel hakkın ihlal edilip edilmediğini tespit etmek ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağına hükmetmektir. Eğer ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa, AYM dosyayı 'yeniden yargılama yapılması' için ilgili mahkemeye gönderir. İlgili mahkeme, AYM'nin ihlal kararında belirttiği gerekçeler doğrultusunda ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde yeniden yargılama yapmak ve yeni bir karar vermekle yükümlüdür. Gerekli hallerde AYM, başvurucu lehine tazminata da hükmedebilir veya yeniden yargılamada hukuki yarar görmezse genel mahkemelerde dava açma yolunu gösterebilir.