Tespit davası (HMK m. 106) ile eda davası arasındaki temel fark nedir? Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının tespitini istemekte 'hukuki yarar' bulunması şartı, tespit davası için neden eda davalarından daha katı bir şekilde aranmaktadır?

Tespit davası ile eda davası arasındaki temel fark, talep sonucunun niteliğidir. - **Eda Davası:** Davacının, davalıdan bir şeyin verilmesini, yapılmasını veya yapılmamasını istediği davalardır. Talep sonucu, bir edime (bir eyleme) mahkumiyettir. - **Tespit Davası:** Davacının, bir hak veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının belirlenmesini istediği davalardır. Talep sonucu, sadece hukuki durumun tespiti olup bir edim içermez. Hukuki yarar şartı, tespit davası için daha katı bir şekilde aranır çünkü tespit davası, genellikle bir hak ihlali veya tehlikesi ortaya çıkmadan, hukuki durumu netleştirmek için açılır. Eda davasında ise zaten bir ihlal (borcun ödenmemesi gibi) söz konusu olduğu için davacının hukuki yararının bulunduğu varsayılır. Metinde (www.zulkufarslan.av.tr/galle-fazlasina-mustehak-vakif-evladi/) de belirtildiği gibi, 'Tespit davasında; eda davasından ve inşai davadan farklı olarak, davacının böyle bir menfaatinin bulunduğu varsayılmaz.' Davacının, hukuki durumu hemen tespit ettirmekte 'korunmaya değer güncel bir hukuki yararı' olduğunu ispat etmesi gerekir. Aksi takdirde, sırf meraka dayalı veya gelecekteki soyut bir ihtimale yönelik tespit davaları açılarak mahkemelerin gereksiz yere meşgul edilmesi önlenmek istenir.