TCK Madde 82(1)(a) 'Tasarlayarak' öldürme ile TCK Madde 82(1)(i) 'Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle' öldürme nitelikli halleri arasındaki temel farklar nelerdir? Bir fiilde her iki nitelikli halin aynı anda bulunması mümkün müdür?
TCK Madde 82(1)(a) 'Tasarlayarak' öldürme ile TCK Madde 82(1)(i) 'Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle' öldürme, kasten öldürme suçunun farklı saiklerle işlenen nitelikli halleridir ve aralarında önemli farklar bulunur: 1. Tasarlayarak Öldürme (TCK 82/1-a): - Saik/Manevi Unsur: Soğukkanlı bir planlama ve kararlılıkla hareket etme. Fail, öldürme kararını önceden alır, bu karar ile fiilin icrası arasında makul bir süre geçer, bu sürede ruhi sükûnete ulaşmasına rağmen kararından vazgeçmez ve eylemi önceden yaptığı plan dahilinde gerçekleştirir. - Duygusal Durum: Failin eylemi işlerken soğukkanlı olması, ani bir öfke veya infialden uzak olması beklenir. Duygusal bir patlamadan ziyade, hesaplı bir hareket tarzı söz konusudur. - Öncelik: Öldürme eylemi, belirli bir planın ve önceden verilmiş bir kararın sonucudur. 2. Bir Suçu İşleyememekten Dolayı Duyduğu İnfilalle Öldürme (TCK 82/1-i): - Saik/Manevi Unsur: Failin, işlemeyi amaçladığı bir başka suçu (amaç suç) mağdurun direnci, engellemesi veya başka bir nedenle işleyememesi sonucu duyduğu şiddetli kızgınlık, öfke ve hiddet (infial) ile öldürme eylemini gerçekleştirmesidir. - Duygusal Durum: Failde ani ve yoğun bir duygusal tepki (infial) ön plandadır. Soğukkanlı bir planlamadan ziyade, amaç suçu gerçekleştirememenin yarattığı hayal kırıklığı ve öfke patlamasıyla hareket edilir. - Öncelik: Esas amaç başka bir suç işlemektir (örn: hırsızlık, cinsel saldırı). Bu suç işlenemeyince, bu durumun yarattığı infialle öldürme suçu işlenir. Öldürme, baştan planlanan bir eylem olmayabilir, amaç suçun başarısızlığına bir reaksiyon olarak ortaya çıkar. Temel Farklar: - Karar Anı ve Planlama: Tasarlamada öldürme kararı önceden verilir ve planlanır. İnfilalle öldürmede ise öldürme kararı, amaç suçun işlenememesi anında veya hemen sonrasında, duyulan infialin etkisiyle ani bir şekilde verilir. - Duygusal Yoğunluk: Tasarlamada soğukkanlılık, infilalle öldürmede ise şiddetli öfke ve hiddet (infial) hakimdir. - Amaç-Araç İlişkisi: Tasarlamada öldürme bizatihi amaçtır. İnfilalle öldürmede ise öldürme, başka bir suçu işleyememenin yarattığı tepkisel bir sonuçtur. Bir Fiilde Her İki Nitelikli Halin Aynı Anda Bulunması: Teorik olarak, tasarlayarak öldürme ile bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle öldürme nitelikli hallerinin aynı fiilde birleşmesi zordur çünkü taban tabana zıt ruh hallerini (soğukkanlı planlama vs. ani infial) gerektirirler. - Eğer fail, bir suçu (örneğin soygun) işlemeyi planlamış ve bu amaçla mağduru öldürmeyi de önceden tasarlamışsa (örneğin, 'soygun sırasında direnirse öldürürüm' şeklinde koşullu da olsa bir planı varsa), bu durumda tasarlayarak öldürme (TCK 82/1-a) ve muhtemelen bir suçu işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla öldürme (TCK 82/1-h) gündeme gelebilir, ancak TCK 82/1-i olmaz. - TCK 82/1-i'nin uygulanabilmesi için, failin öldürme kastının, amaç suçu işleyememenin yarattığı 'ani' infialle oluşması gerekir. Eğer fail, amaç suçu işleyemeyeceğini anladıktan sonra bir süre geçip, soğukkanlılıkla düşünüp plan yaparak öldürme eylemini gerçekleştirirse, bu durumda artık TCK 82/1-i değil, koşulları varsa TCK 82/1-a (tasarlama) gündeme gelebilir. Genellikle bu iki nitelikli hal birbirini dışlar niteliktedir. Bir olayda ya soğukkanlı bir planlama (tasarlama) ya da amaç suçun işlenememesinden kaynaklanan ani bir infial söz konusu olacaktır. Ancak her somut olayın kendi özel koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.