TCK Madde 53(3) hükmü, hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiri uygulanan veya koşullu salıverilen hükümlünün hak yoksunlukları açısından ne gibi istisnalar getirmektedir? Özellikle velayet, vesayet, kayyımlık yetkileri ve TCK 53(1)(e) bendindeki hak yoksunluğu bu istisnalardan nasıl etkilenir? Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2022/5306 E., 2022/4442 K. sayılı kararı bu konuyu nasıl ele almıştır?

TCK Madde 53(3) iki temel istisna getirmektedir: 1. Altsoy Üzerindeki Velayet, Vesayet ve Kayyımlık Yetkileri: Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu (çocukları, torunları vb.) üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından TCK 53(1)(c)'deki yoksunluk hükümleri uygulanmaz. Yani bu kişiler, kendi altsoyları üzerindeki bu hakları kullanmaya devam edebilirler. Altsoyları dışındaki kişiler yönünden ise TCK 53(1)(c)'deki yoksunluk devam eder. 2. TCK 53(1)(e) Bendindeki Hak Yoksunluğunun Uygulanmaması Kararı: Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında, TCK 53(1)(e) bendinde ('Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten') söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına mahkemece karar verilebilir. Bu, mahkemenin takdirine bağlıdır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2022/5306 E., 2022/4442 K. sayılı kararında, TCK 53/3'ün bu ikinci yönü ele alınmıştır. Kararda, hükümlünün avukatlık yapmak için baro levhasına yazılma talebi üzerine, mahkemenin TCK 53/3 kapsamında 53/1-e'deki hak yoksunluğunun kaldırılıp kaldırılmayacağını değerlendirmesi gerekirken, yanılgılı bir şekilde 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesine göre 'yasaklanmış hakların geri verilmesine' karar vermesinin isabetsiz olduğu belirtilmiştir. Karar, TCK 53/3'ün, belirli koşullarda (erteleme, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme) ve belirli haklar (altsoy üzerindeki velayet vb. ile 53/1-e'deki meslek icrası) için hak yoksunluğunun hiç uygulanmamasına veya kaldırılmasına olanak tanıyan özel bir düzenleme olduğunu, bunun 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' kurumundan farklı olduğunu ve öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, kararda hükümlünün cezasının infaz edilmiş olmasıyla hak yoksunluklarının zaten sona erdiği de belirtilmiştir, bu da TCK 53(2)'deki genel kuralı hatırlatır.