Karşılıksız çek düzenleme suçuna ilişkin davaların İcra Ceza Mahkemelerinde görülmesinin ve İcra ve İflas Kanunu'ndaki yargılama usulüne tabi olmasının (ÇekK m. 5/1) hukuki gerekçesi nedir? Bu özel yargılama usulünün, genel ceza muhakemesi usulünden temel farkları nelerdir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #142223

Karşılıksız çek suçuna ilişkin davaların İcra Ceza Mahkemelerinde görülmesinin temel gerekçesi, bu suçun ticari hayatın hızı ve çekin bir ödeme aracı olarak güvenilirliği ile yakından ilgili olmasıdır. Kanun koyucu, bu tür uyuşmazlıkların daha basit ve süratli bir yargılama usulüyle çözülmesini amaçlamıştır. İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK) düzenlenen yargılama usulü (m. 347 vd.), genel ceza muhakemesine göre daha seri bir yapıya sahiptir. Temel farklar şunlardır: 1) **Basit Yargılama:** Duruşmalar daha az teferruatlıdır ve genellikle daha kısa sürer. Delillerin toplanması ve değerlendirilmesi daha hızlıdır. 2) **Kısa Süreler:** Şikayet ve itiraz süreleri gibi usuli süreler genellikle daha kısadır (örneğin İİK'da bazı itirazlar için 3 gün gibi süreler vardır). 3) **Doğrudanlık:** Yargılama, alacaklı (hamil) ve borçlu (çek keşidecisi) arasındaki ilişkiye odaklanır. Kamu adına hareket eden bir savcılık makamının rolü daha sınırlıdır; dava hamilin şikayeti üzerine açılır. Bu özel usul, ticari işlemlerdeki alacakların bir an önce tahsil edilmesi ve piyasa güvenliğinin tesisi amacına hizmet etmekle birlikte, sanığın savunma haklarının kısıtlanması gibi riskler de barındırabilmektedir.