Kira tespit ilamlarının (mahkeme kararlarının) kesinleşmeden icraya konulamaması kuralının hukuki dayanağı nedir? Bu kuralın, ilamda hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücreti gibi fer'i alacaklar açısından da geçerli olmasının sebebini 12/11/1979 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ve HGK'nın 2001/423 E. sayılı kararı ışığında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #142203

Kira tespit ilamlarının kesinleşmeden icraya konulamamasının hukuki dayanağı, 12.11.1979 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'dır (İBK). Bu İBK'da, kira tespiti kararlarının, bir hukuki ilişkiyi tespit etmekten çok, sözleşmenin belli olmayan bir unsurunu (yeni dönem kira bedeli) belirleyerek yeni bir hukuki durum yaratan, 'inşai' nitelikte kararlar olduğu kabul edilmiştir. Bu tür kararların kesinleşmeden icrası, üst mahkeme tarafından bozulması halinde telafisi güç veya imkansız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, hukuki istikrar ve güvenlik gerekçesiyle bu kararların icrası için kesinleşme şartı getirilmiştir. Bu kural, ilamın fer'ileri olan yargılama gideri ve vekalet ücreti için de geçerlidir. HGK'nın 2001/423 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, fer'i nitelikteki alacakların akıbeti, asıl alacağın akıbetine bağlıdır. İlamın aslı (kira bedelinin tespiti) icra edilemezken, ona bağlı olan fer'ilerinin (yargılama gideri, vekalet ücreti) icra edilebilmesi hukuki bir çelişki yaratırdı. İlam bir bütündür ve aslı hakkındaki icra yasağı, eklentilerini de kapsar. Dolayısıyla, kira tespit ilamının tamamı (tespit edilen kira farkı, faiz, yargılama gideri, vekalet ücreti) kesinleşmeden takip konusu yapılamaz.