HMK Madde 47, Devlet aleyhine açılacak tazminat davalarında görevli mahkemeyi hakimin statüsüne göre belirlemektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2015/13-304 E. sayılı kararında, dava açıldıktan sonra ilk derece mahkemesi hakiminin Yargıtay üyeliğine seçilmesi durumu ele alınmıştır. Bu durum, 'dava şartlarının dava açıldığı tarihe göre belirlenmesi' genel kuralına bir istisna teşkil etmektedir. Bu istisnanın hukuki temelini, kamu düzeni ile olan ilişkisini ve yargı bağımsızlığı ilkesi açısından önemini madde gerekçesi ve ilgili karar ışığında analitik olarak tartışınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #142154

HMK Madde 47, hakimin fiil ve kararlarından dolayı Devlet aleyhine açılacak tazminat davaları için özel bir görev kuralı getirir. Kurala göre, Yargıtay üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı açılacak davalar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nda (değişiklikle 4. Hukuk Dairesi'nde) görülür. Yargıtay HGK'nın 2015/13-304 E. sayılı kararında belirtildiği gibi, davanın görülmesi sırasında hakimin statüsünün değişerek Yargıtay üyesi olması, görevli mahkemeyi de değiştirir. Bu durumun temel nedeni, mahkemelerin görevinin kamu düzenine ilişkin olmasıdır. Kamu düzenine ilişkin kurallar, davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Bu nedenle, 'dava şartlarının dava açıldığı tarihe göre belirlenmesi' genel kuralı, emredici ve kamu düzenine ilişkin özel bir görev kuralı karşısında uygulanmaz. HMK m. 47'nin gerekçesinde de belirtildiği gibi, bu düzenleme 'yargı bağımsızlığı ile de doğrudan doğruya ilgilidir' ve hakimler için ek bir teminat oluşturmayı amaçlar. Hakimin yeni statüsüne uygun yargı merciinde yargılanması, bu teminatın ve yargı bağımsızlığı ilkesinin bir gereğidir.