İleri düzenleme tarihli bir çek, üzerinde yazan tarihten önce bankaya ibraz edilirse ve karşılığı bulunmazsa, 'karşılıksızdır' işlemi yapılabilir mi ve bu durum Çek Kanunu m. 5 kapsamında cezai sorumluluk doğurur mu? Çek Kanunu Geçici Madde 3/5'in bu konudaki rolünü izah ediniz.

Çek Kanunu Geçici Madde 3/5'e göre, '31/12/2020 tarihine kadar (bu süre daha sonra uzatılmıştır), üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.' Bu hüküm, ileri tarihli çeklerin fiili bir vade aracı olarak kullanımını korumayı amaçlamıştır. Bu hükmün yürürlükte olduğu dönemlerde, bir çek üzerinde yazan keşide tarihinden önce bankaya ibraz edilse dahi, bu ibraz hukuken geçersizdir. Dolayısıyla, banka bu geçersiz ibraza dayanarak 'karşılıksızdır' işlemi yapamaz. 'Karşılıksızdır' işlemi, suçun oluşumu için zorunlu bir unsur (objektif cezalandırılabilme şartı) olduğundan, bu işlem yapılmadan suç oluşmaz. Çek Kanunu m. 5 kapsamındaki cezai sorumluluğun doğabilmesi için, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre belirlenen kanuni ibraz süresi içinde (yani keşide tarihinden itibaren) ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır (ÇekK m. 3/8).