Milletlerarası tahkimde, Türk mahkemeleri tarafından verilen bir ihtiyati tedbir kararına karşı yapılan itirazın, asıl uyuşmazlığın görüldüğü yabancı tahkim heyeti tarafından değil de, yine Türk mahkemeleri tarafından incelenmesi gerektiği yönündeki Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 10.10.2022 tarihli içtihadı birleştirme kararının temel gerekçeleri nelerdir? Bu kararda HMK m. 414 ile MTK m. 6 arasındaki farklar nasıl bir rol oynamıştır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #142089

Yargıtay 6. HD'nin içtihadı birleştirme niteliğindeki bu kararının temel gerekçeleri şunlardır: 1) **Kanunlar Arası Bilinçli Farklılık:** Mahkeme, milli tahkimi düzenleyen HMK m. 414 ile milletlerarası tahkimi düzenleyen MTK m. 6 arasında kanun koyucunun bilinçli olarak yarattığı farklar olduğunu belirtmiştir. HMK m. 414/5, hakem kuruluna mahkemenin verdiği ihtiyati tedbir kararını kaldırma veya değiştirme yetkisi verirken, MTK m. 6'da böyle bir yetki yoktur. Bu durum, milletlerarası tahkimde yabancı bir hakem heyetinin Türk mahkemesinin egemenlik yetkisi alanına giren bir karara müdahale etmesinin istenmediğini gösterir. 2) **HMK Hükümlerinin Uygulanamaması:** MTK m. 17, bu kanunda düzenlenen konularda aksine hüküm olmadıkça HMK'nın uygulanamayacağını belirtir. HMK'nın 'dava açıldıktan sonra itiraza davaya bakan mahkeme bakar' (HMK m. 394/2) kuralının, MTK kapsamında yabancı bir tahkim heyetine uygulanma kabiliyeti yoktur. 3) **Tanıma ve Tenfiz Sorunu:** Yabancı hakem heyetlerinin verdiği ihtiyati tedbir kararlarının Türkiye'de doğrudan icra edilebilirliği (tanıma ve tenfizi) mümkün değildir. Bu durumda, yabancı hakem heyetine itirazı inceleme yetkisi tanımak, etkisiz ve sonuçsuz kalacak bir yola başvurmak anlamına gelir ve taraflara etkin bir hukuki koruma sağlamaz. Bu gerekçelerle Yargıtay, yabancılık unsuru içeren bir uyuşmazlıkta Türk mahkemesince verilen ihtiyati tedbir kararına yapılacak itirazın, tahkim davası açılmış olsa dahi, yine Türk mahkemelerince incelenmesi gerektiğine karar vermiştir.