İtiraz merciinin, itirazı kural olarak dosya üzerinden incelemesi (CMK m. 271/1), Anayasa'nın 36. maddesindeki 'duruşmalı yargılanma hakkı' ile çelişir mi?

Hayır, kural olarak çelişmez. Duruşmalı yargılanma hakkı, özellikle davanın esası hakkındaki yargılamalar için öngörülen temel bir güvencedir. İtiraz kanun yolu ise, genellikle soruşturma evresindeki veya kovuşturma evresindeki ara kararlara (tutuklama, adli kontrol, el koyma vb.) karşı başvurulan, daha hızlı ve pratik olması gereken bir denetim yoludur. Bu tür kararların her birinin denetiminin duruşmalı yapılması, yargı sistemini işlemez hale getirebilir. CMK m. 271/1, bu pratik ihtiyacı gözeterek kuralın dosya üzerinden inceleme olduğunu belirtmiş, ancak 'gerekli görüldüğünde' Cumhuriyet savcısı ve müdafi/vekilin dinlenebileceğini söyleyerek bir esneklik payı bırakmıştır. Anayasa Mahkemesi ve AİHM de, özellikle kişi özgürlüğünü ilgilendiren tutuklama gibi kararlara yapılan itirazların doğası gereği ivedilikle sonuçlandırılması gerektiğini, bu nedenle her durumda duruşma yapılmamasının tek başına adil yargılanma hakkını ihlal etmeyeceğini, ancak taraflara yazılı olarak görüşlerini sunma imkanı tanınması gerektiğini kabul etmektedir.