Bir hakimin fiil ve kararından dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davasında, verilen kararın temyiz incelemesini Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yapmaktadır. Bu incelemeye, ilk derece mahkemesi sıfatıyla kararı veren Yargıtay dairesinin başkanı ve üyelerinin katılamayacağı HMK m. 47'de açıkça belirtilmiştir. Bu yasağın temelindeki ceza ve usul hukuku ilkesi nedir?

Bu yasağın temelindeki ilke, 'hakimin tarafsızlığı' ilkesinin bir görünümü olan 'aynı işte hem alt hem de üst dereceli merci olarak görev alamama' yasağıdır (nemo iudex in causa sua ilkesinin bir uzantısı). Bir hakimin kendi verdiği bir kararın hukuka uygunluğunu denetleyen bir heyette yer alması, kararın objektif bir şekilde değerlendirilmesini engeller ve tarafsızlık konusunda haklı bir şüpheye yol açar. Bu durum, hakimin davadan çekinmesini veya reddini gerektiren hallerden biridir. HMK m. 47'deki bu açık düzenleme, yargılamanın en üst seviyesinde dahi adil yargılanma hakkının bu temel güvencesini sağlamayı amaçlamaktadır.