CMK m. 91/5, yakalanan kişiye ve belirli yakınlarına 'hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurma' hakkı tanımaktadır. Bu başvuru, bir 'itiraz' mıdır ve başvurunun hukuki niteliği nedir?

Evet, bu başvuru hukuken bir 'itiraz' niteliğindedir. Yakalama, kişi özgürlüğünü kısıtlayan bir koruma tedbiri olduğu için, bu tedbirin hukuka uygunluğunun derhal bir yargı merci tarafından denetlenmesi gerekir. CMK m. 91/5'te düzenlenen bu başvuru, yakalama işleminin veya gözaltı kararının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, bu işlemin kaldırılması ve kişinin serbest bırakılması talebini içeren bir kanun yolu başvurusudur. Sulh ceza hakimi bu başvuruyu evrak üzerinden ve ivedilikle (en geç 24 saat içinde) sonuçlandırır. Bu mekanizma, Anayasa'nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ve bir yargı kararı olmaksızın özgürlüğünden alıkonulan herkesin durumunun yasaya uygunluğunun denetlenmesini isteme hakkının somut bir yansımasıdır.