6100 sayılı HMK'nın 412. maddesi, tahkim sözleşmesinin 'ayrı bir sözleşme şeklinde' de yapılabileceğini belirtmektedir. Bu durumun, sözleşmenin bir şartı (tahkim şartı) olarak düzenlenmesinden farkı nedir ve uygulamada hangi durumlarda tercih edilebilir?

HMK m.412(2)'ye göre tahkim anlaşması, ya asıl sözleşmenin içinde bir 'tahkim şartı/kaydı' olarak ya da tamamen bağımsız, 'ayrı bir tahkim sözleşmesi' olarak yapılabilir. Aralarındaki temel fark, yapıldıkları zaman ve belgenin niteliğidir. Tahkim şartı, asıl hukuki ilişki (örneğin bir satım veya inşaat sözleşmesi) kurulurken, gelecekte doğabilecek uyuşmazlıklar için o sözleşmenin bir maddesi olarak eklenir. Ayrı bir tahkim sözleşmesi ise, genellikle uyuşmazlık zaten doğduktan sonra, tarafların bu mevcut uyuşmazlığı mahkeme yerine hakem yoluyla çözmek üzere anlaştıkları bir sözleşmedir. Ayrıca, taraflar arasında birden fazla sözleşme varsa ve tüm bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıkları tek bir tahkim anlaşmasıyla çözmek istiyorlarsa, yine ayrı bir tahkim sözleşmesi yapmayı tercih edebilirler. Her ikisi de hukuken aynı geçerliliğe sahiptir.