Sırf 'Yapı Kayıt Belgesi'ne sahip olmanın ceza sorumluluğunu doğurup doğurmayacağı tartışmasında, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin rolü nedir? Bu madde uyarınca riskli yapı tespitini yaptırmayan malikin, binanın yıkılmasından otomatik olarak sorumlu tutulması mümkün müdür?

Metindeki analize göre, 6306 sayılı Kanun'un 3. maddesi, riskli yapıların tespitinin 'öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından' yaptırılacağını düzenleyerek maliklere bir yükümlülük getirmektedir. Ancak bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, yani risk tespiti yaptırılmaması, tek başına ve otomatik olarak, binanın depremde yıkılmasından kaynaklanan ölüm ve yaralanma neticelerinden cezai sorumluluk doğurmaz. Metin, bu tespiti yaptırmayan malikin 'otomatik olarak sorumlu tutulmasının kabulünün mümkün olmadığını' belirtmektedir. Cezai sorumluluk için, yine 'ceza sorumluluğunun şahsiliği' ilkesi gereği, malikin somut bir kusurlu fiilinin (örneğin binanın dayanıksız olduğunu bilmesine rağmen önlem almaması gibi) varlığı ve bu fiil ile netice arasında illiyet bağının kurulması gerekir. Sadece bir idari yükümlülüğü (tespit yaptırma) ihmal etmiş olmak, olası kastla veya bilinçli taksirle öldürme gibi ağır bir suçun manevi unsurunun varlığı için yeterli değildir.