5271 sayılı CMK m.50/1-c bendinde sayılan 'suça iştirakten...şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar' neden yeminsiz dinlenir? Bu kişilerin tanık sıfatıyla dinlenirken, kendilerini suçlayıcı beyanda bulunmaktan çekinme hakları (CMK m.48) ile yeminsiz dinlenmeleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Bu kişilerin yeminsiz dinlenmesinin temel nedeni, Anayasa'nın 38. maddesi ve AİHS'nin 6. maddesinde güvence altına alınan 'kimsenin kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaması' (nemo tenetur se ipsum accusare) ilkesidir. Bu kişiler, aynı zamanda davanın potansiyel veya mevcut sanıklarıdır. Onlara tanık olarak yemin ettirmek, onları doğruyu söyleme yükümlülüğü altına sokacak ve bu da potansiyel olarak kendi aleyhlerine beyanda bulunmaya zorlamak anlamına gelecektir. Bu durum, savunma hakkı ve susma hakkı ile doğrudan çelişir. CMK m.48'de düzenlenen 'tanığın kendisini ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinme hakkı' da aynı ilkeye dayanır. CMK m.50/1-c, bu ilkeyi daha da ileri götürerek, bu durumdaki kişileri en baştan yemin yükümlülüğü dışına çıkararak korumaktadır. Metindeki Yargıtay 13. Ceza Dairesi kararında da, sanığın tanık olarak dinlenirken bu haklarının hatırlatılması gerektiği vurgulanmıştır.