CMK m.30 uyarınca bir hakimin davadan çekinmesi durumunda, bu çekinme talebini inceleyecek merci, çekinmenin hukuka uygunluğunu denetleme yetkisine sahip midir? Hakimin 'yasaklılık' (CMK m.22) sebebine dayanarak çekinmesi ile 'tarafsızlığını şüpheye düşürecek' bir sebebe (CMK m.24) dayanarak çekinmesi arasında, merciin denetim yetkisi açısından bir fark var mıdır?

Evet, merciin denetim yetkisi açısından bu iki durum arasında önemli bir fark vardır. Metnin gerekçesi ve CMK m.30'un lafzına göre: 1) Hakim, 'yasaklılığını gerektiren sebeplere' (CMK m.22'de sayılan mutlak yasaklılık halleri) dayanarak çekindiğinde, merciin (örneğin Ağır Ceza Mahkemesi) bu çekinmenin uygun olup olmadığını denetleme yetkisi yoktur. Bu durumda merci, sadece çekinme kararını tespit eder ve davaya bakmakla başka bir hakim veya mahkemeyi görevlendirir (CMK m.30/1). 2) Hakim, 'tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler' ileri sürerek çekindiğinde (CMK m.24 kapsamındaki nispi sebepler), merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir (CMK m.30/2). Yani bu durumda merci, hakimin ileri sürdüğü sebeplerin gerçekten tarafsızlığını şüpheye düşürüp düşürmediğini değerlendirir. Çekinmeyi uygun bulursa başka bir hakim atar, uygun bulmazsa hakimin davaya devam etmesine karar verir. Metindeki Yargıtay kararları da (örneğin 1. CD, K.2020/1091), merciin bu denetimi yaparken hakimin daha önceki bir kararda kanaatini belirtip belirtmediği gibi hususları dikkate alması gerektiğini göstermektedir.