5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na göre kollukta tutulan GBT (Genel Bilgi Toplama) kayıtlarının hukuki niteliği nedir? Metindeki eleştirel yaklaşıma göre, GBT uygulamasının 'lekelenmeme hakkı' ve 'hukuk devleti' ilkeleriyle ilişkisini tartışınız.

Kollukta tutulan GBT kayıtları, adli sicil veya arşiv kaydı niteliğinde olmayan, idari nitelikteki bilgi toplama kayıtlarıdır. Bu kayıtlar, sadece kesinleşmiş mahkumiyetleri değil, aynı zamanda takipsizlik, beraat veya düşme ile sonuçlanan soruşturma ve kovuşturmaları, hatta sadece şüpheli sıfatıyla ifade vermeyi dahi içerebilmektedir. Metindeki eleştirel yaklaşıma göre bu durum, Anayasal bir güvence olan 'suçsuzluk/masumiyet karinesi' ve bunun bir uzantısı olan 'lekelenmeme hakkı'nı ihlal etme potansiyeli taşır. Hakkında hiçbir mahkumiyet kararı olmayan bir kişinin, geçmişteki bir soruşturma nedeniyle GBT'de kaydının çıkması, ona karşı bir önyargı oluşmasına ve keyfi uygulamalara zemin hazırlayabilir. Bu durum, 'kamu yararı-birey yararı' arasındaki dengeyi birey aleyhine bozduğu ve kişilerin geçmişleriyle sürekli olarak damgalanmasına yol açtığı için 'hukuk devleti' ilkesiyle de çelişkili görülmektedir.