El atmanın önlenmesi davası ile birlikte talep edilen 'kal' (yıkım) talebinin hukuki dayanağı ve uygulanma koşulları nelerdir? Haksız olarak inşa edilen yapının sökülmesinin 'aşırı zarara' yol açması durumunda mahkeme nasıl bir karar verebilir? (TMK m. 722)

'Kal' (yıkım) talebi, el atmanın önlenmesi davasının bir sonucudur ve haksız müdahalenin eski hale getirme yoluyla giderilmesini amaçlar. Hukuki dayanağı, TMK'nın 'Taşkın Yapılar' ve 'Malzeme' ile ilgili hükümleridir, özellikle TMK m. 722 bu durumu düzenler. Bir kimsenin, başkasının arazisine rızası olmaksızın kendi malzemesiyle bir yapı (duvar, bina eklentisi vb.) inşa etmesi durumunda, arazi maliki, bu yapının kendi mülkiyet hakkına haksız bir müdahale teşkil ettiğini belirterek el atmanın önlenmesi ile birlikte, bu yapının 'kal'ini, yani masrafları yapıyı yapana ait olmak üzere sökülüp kaldırılmasını talep edebilir. Ancak, bu hakkın kullanılmasının bir sınırı vardır. TMK m. 722/2'ye göre, eğer yapının sökülmesi 'aşırı zarara' yol açacaksa, malzeme sahibi (veya arazi maliki) yıkımı isteyemez. 'Aşırı zarar', yapının yıkılmasıyla ortaya çıkacak ekonomik kaybın, arazinin değerinden veya müdahalenin yarattığı zarardan çok daha fazla olması durumudur. Bu durumda hakim, tarafların durumunu ve dürüstlük kuralını göz önünde bulundurarak, haksız yapının kalmasına, ancak arazi malikine uygun bir tazminat ödenmesine veya şartlar uygunsa, yapının bulunduğu arsa parçasının mülkiyetinin, uygun bir bedel karşılığında, yapıyı yapana devredilmesine karar verebilir. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/el-atmanin-onlenmesi-davasi-mudahalenin-meni/)