AİHM'in 'Öcalan (No.2) - Türkiye' kararında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının koşullu salıverilme imkanı olmaksızın infaz edilmesi hangi AİHS maddesinin ihlali olarak görülmüştür? Mahkemenin bu sonuca ulaşırken dayandığı 'indirilemez (reducible)' ve 'gözden geçirilebilir (reviewable)' ceza kavramlarını açıklayınız.

AİHM, bu durumu AİHS'nin 3. maddesinde düzenlenen 'işkence, insanlık dışı veya aşağılayıcı ceza veya muamele yasağı'nın ihlali olarak görmüştür. Mahkeme, bir ömür boyu hapis cezasının AİHS m. 3'e uygun olabilmesi için, hem hukuken (de jure) hem de fiilen (de facto) 'indirilebilir (reducible)' olması gerektiğini belirtmektedir. 'İndirilebilirlik', cezanın belirli bir süre geçtikten sonra 'gözden geçirilebilir (reviewable)' olması anlamına gelir. Gözden geçirme, hükümlünün cezaevindeki tutumu, gelişimi, ıslah olup olmadığı ve artık toplum için bir tehlike teşkil edip etmediği gibi hususların değerlendirildiği bir mekanizmayı ifade eder. Bu gözden geçirme sonucunda, şartları taşıyan hükümlünün koşullu salıverilme gibi bir yolla serbest kalma ihtimali, yani 'umut hakkı' bulunmalıdır. Eğer bir ceza infaz rejimi, ne kadar süre geçerse geçsin, hükümlünün durumunda ne kadar olumlu değişiklik olursa olsun, cezanın gözden geçirilmesine ve serbest kalma ihtimaline hiçbir şekilde olanak tanımıyorsa, bu ceza 'indirilemez' bir cezadır. AİHM, bu tür indirilemez cezaların, hükümlüyü tüm umutlarından yoksun bıraktığı ve insan onuruyla bağdaşmadığı için AİHS m. 3'ü ihlal ettiğine karar vermektedir. Öcalan kararında da, 5275 sayılı Kanun m. 107/16 nedeniyle cezasının bu nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/kosullu-saliverilmesi-yasak-olan-ocalanin-umut-hakki/)