5237 sayılı TCK m. 35'te düzenlenen 'suça teşebbüs'ün oluşabilmesi için aranan 'elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlama' şartını, 'hazırlık hareketleri'nden ayıran temel kriterler nelerdir? Bir hırsızın, bir eve girmek için yanında levye ile evin bahçesinde beklemesi eylemi teşebbüs sayılır mı?

Suça teşebbüsün oluşabilmesi için failin, sadece suçu işlemeye karar vermesi (düşünce aşaması) veya suç için hazırlık yapması yeterli değildir. TCK m. 35, failin 'elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlaması'nı şart koşar. 'Hazırlık hareketleri' ile 'icra hareketleri' arasındaki ayrımı yapan temel kriterler, Yargıtay içtihatları ve doktrinde şu şekilde kabul edilir: 1. **Suçun Kanuni Tanımına Yakınlık:** Eğer failin hareketi, suçun kanuni tanımında belirtilen fiile (örn: 'alan', 'öldüren', 'cebir kullanan') çok yakın ve onun zorunlu bir parçası ise, bu bir icra hareketidir. Hazırlık hareketleri ise bu tanımın dışındadır ve suçun işlenmesini sadece kolaylaştırmaya yöneliktir. 2. **Araçsız Gerçekleştirilebilirlik:** Failin son hareketi ile suçun tamamlanması arasında, başka bir ara harekete ihtiyaç var mı? Eğer fail, son yaptığı hareketten sonra başka bir eylem yapmasına gerek kalmadan suçun tamamlanabileceği bir aşamaya gelmişse, icra başlamış demektir. Örneğin, zehri bardağa koyup masaya bırakmak icra hareketidir. 3. **Objektif Teori (Yargıtay'ın benimsediği görüş):** Failin hareketinin, dış dünyadan bir gözlemci tarafından bakıldığında, tereddüde yer vermeyecek şekilde belirli bir suçu işlemeye yönelik olduğu anlaşılıyorsa, icra hareketleri başlamış demektir. Yani hareket, failin kastını net bir şekilde ortaya koymalıdır. **Örnek Olayın Değerlendirilmesi:** Bir hırsızın, yanında levye ile bir evin bahçesinde beklemesi eylemi, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre genellikle **teşebbüs aşamasına ulaşmamış bir hazırlık hareketi** olarak kabul edilir. Çünkü fail henüz, suçun kanuni tanımındaki 'alma' fiilini gerçekleştirmeye yönelik 'doğrudan' bir eyleme başlamamıştır. Kapıyı veya pencereyi levyeyle zorlamaya başlaması, duvara tırmanması gibi eylemler, suçun koruduğu hukuki değere (zilyetlik, konut dokunulmazlığı) yönelik doğrudan bir saldırı niteliği taşıdığı için 'doğrudan doğruya icraya başlama' olarak kabul edilir. Ancak sadece bahçede beklemek, henüz bu eşiğin aşılmadığını gösterir. Fail bu aşamada vazgeçebilir, yakalanabilir veya başka bir nedenle eyleme başlayamayabilir. Bu nedenle bu eylem, kural olarak cezalandırılmayan hazırlık hareketi aşamasındadır.